Η ίδρυση Λαογραφικού Μουσείου το 1974 μπορεί να χαρακτηρισθεί από τα πιό σημαντικά αντίστοιχα επαρχιακά Μουσεία. Το πλούσιο λαογραφικό υλικό της Επαρχίας -τό μεγαλύτερο μέρος από δωρεές Σητειακών και το άλλο από αγορές­ στολίζει τις αίθουσες του Μουσείου και εντυπωσιάζει τον επισκέπτη.

Κατατάσσοντας τα εκθέματα σε κατηγορίες, γιατί η θέση τους αλλάζει ανάλογα με την απόκτηση καινούργιων, θα πρέπει να δώσουμε μιά γενική εικόνα από αυτά προτού θαυμαστούν αυτοπροσώπως από τον επισκέπτη. Στεγάζεται σε κτήριο παραδοσιακό του Δήμου.

ΚΕΝΤΗΤΑ

Θαυμάσιοι τσεβρέδες, μαξιλάρια χασεδένια με θαυμάσια κεντήματα, τραπεζομάντηλα λινά, χασεδένια και υφαντά με υπέροχα κεντήματα πολλά δε γαρνιρισμένα με χειροποίητη δαντέλλα. Μεταξωτοί (ζωϊκό μετάξι) Χασιλαμάδες που χρησιμοποιούντο για κλινοσκεπάσματα. Πετσέτες: βαμβακερές, λινές, μεταξωτές, υφαντές με διάφορες παραστάσεις που δεν λείπουν και οι ανθρώπινες μορφές. Κουρτίνες αληθινά αριστουργήματα με χειροποίητες παραστάσεις Ερώτων και συμπλάγματος Αφροδίτης και Πάνα.

ΥΦΑΝΤΑ

Μεγάλη ποικιλία και θαυμάσιοι χρωματισμοί και σχέδια σε παγκάλια, χιράμια, πατητές, καρπέτα, τρουβάδες, σακκούλες, σακκούλια και προσώμια για την μεταφορά της στάμνας.

ΕΠΙΠΛΑ

Εκτίθεται ένα εξαίρετο σκαλιστό σκρίνιο και μιά θαυμάσια τουαλέττα με το πατροπαράδοτο λαβομάνο, καναπές και κρεββάτι στρωμένα με τα πατροπαράδοτα καλύμματά τους. Ένας μπουφές που εντυπωσιάζει με την απλότητά του. Θαυμάσιο το νυφικό μεταλλικό κρεββάτι με ουρανό και κρεββατόγυρους πάνω και κάτω. Μιά κασσέλα που φύλαγαν την προίκα τους οι νιές. Μιά χαρακτηριστική παιδική κούνια.

ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΗΜΑΤΑ

Εδώ θα πρέπει να αναφερθούν καθρέπτες με σκαλιστά πλαίσια εξαιρετικής τέχνης, κομΨοτεχνήματα για τις καθημερινές χρήσεις όπως φωτογραφιοθήκη, βουρτσοθήκη, τσατσαροθήκη, ψαλλιδοθήκη, βελονοθήκη και μιά θαυμάσια εφημεριδοθήκη. Ρολόγια με σκαλιστά πλαίσια, τοίχου και επιτραπέζια. Κάδρα εξαιρετικής τέχνης και υπομονής σε πολλά από τα οποία η διακόσμηση έχει γίνει με το ίδιο το κουκούλι του μεταξοσκώληκα.

ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ

Μπορεί να θαυμάσει και να σπουδάσει κανείς: την στολή του Σητειακού αγρότη, την βραδυνή επίσημη ενδυμασία των κυριών τωναρχών του αιώνα μας επηρεασμένη όμως οπωσδήποτε από την ευρωπαική μόδα. Απομεσόρουχα από τα οποία ξεχωρίζει μιά θαυμάσια κεντητή πουκαμίσα.

ΕΙΔΗ ΚΟΥΖΙΝΑΣ

Σοφράς (τό ξύλινο χαμηλό τραπέζι της κουζίνας), Κουταλοθήκες, στάμνες, ξύλινη λεκάνη (βερνεγάδο). Διάφορα μαγειρικά σκεύη, σίδερα, φλασκιά, ζυγαριές, μύλοι για άλεσμα και ψήσιμο του καφέ, γουδιά πέτρινα, κιούπια, πέτρινος χειρόμυλος και ένας αριστουργηματικός ξύλινος λυχvoστάτης για πολλούς λύχvoυς.

ΚΕΡΑΜΙΚΑ

Πιάτα με σμάλτο με φυτικές διακοσμήσεις, κανάτες για νερό και ελιές, ανθοδοχεία, ποτήρια με επιγραφές, Γιουλαχτάρια για να ραίνουν τον Επιτάφιο.

ΔΩΜΑΤΙΟ ΑΡΓΑΛΕΙΟΥ

Ένας πλήρης στημένoς αργαλειός και γύρω του όλα του τα σύνεργα τοποθετημένα με ακρίβεια και γoύστo (διάστρα, ανέμη, ρόκα, αδράχτι, τυλιγάδι, θρομήλι, μάγγανο, χειρόκτενα, σαίτα). Εκτός από τα υφαντά που υπάρχουν γύρω μπορεί να δει κανείς και τα εργαλεία κατεργασίας λιναριού.

από το βιβλίο του Ν. Παπαδάκη, αρχαιολόγου: ΣΗΤΕΙΑ, 2000.